Φορητό Ψηφιακό Πλανητάριο - Planetarium On The Go English version 

Η Βροχή των Περσείδων είναι εδώ, ξεκινά κάθε χρόνο στα τέλη Ιουλίου και κορυφώνεται το βράδυ της 12ης Αυγούστου προς τα ξημερώματα της 13ης Αυγούστου.

Τα Πεφταστέρια, φυσικά, δεν είναι καθόλου αστέρια. Είναι μικροσκοπικά σωματίδια σκόνης από το διάστημα, που καθώς εισέρχονται στην ατμόσφαιρα της Γης με τρομαχτικές ταχύτητες μεταξύ 10 και 70 km/s, διεγείρουν-ιονίζουν τα μόρια της ατμόσφαιρας κάνοντάς τα να ακτινοβολούν. Δηλαδή η φωτεινή γραμμή που βλέπουμε στον ουρανό δεν είναι το ίδιο το μικροσκοπικό σωματίδιο που αναφλέγεται, αλλά μία ιονισμένη σφαίρα διαμέτρου 2 με 3 μέτρων που δημιουργεί στο διάβα του, 100 km ψηλά στην ατμόσφαιρα.

Περισσότερα: Βροχή Περσείδων - Πως Παρατηρούμε τα Πεφταστέρια

Το 2016 ολοκληρώθηκε μια συναρπαστική αποστολή. Το διαστημικό σκάφος Rosetta συνετρίβη ελεγχόμενα πάνω στον κομήτη 67P Churyumov-Gerasimenko. Για δύο χρόνια περιφέρονταν γύρω του, λαμβάνοντας πάνω από 100.000 φωτογραφίες, μερικές από μεγάλη απόσταση, μερικές μόλις από κάποια μέτρα. 

Μας αποκάλυψε ένα παράξενο τοπίο με απότομους γκρεμούς, τεράστιους ογκόλιθους, κοιλώματα από όπου διαφεύγουν υπόγεια αέρια και ακόμη μια χιονοθύελλα στον κομήτη που πρέπει να τη δείτε για να το πιστέψετε!

Ο καλλιτέχνης και φωτογράφος Christian Stangl δημιούργησε με αυτές τις εικόνες ένα απίστευτο βίντεο, τόσο δυνατό και όμορφο που είναι δύσκολο να περιγραφεί. Επιλέξτε full screen, hi-res, ανεβάστε λίγο τον ήχο και απολαύστε την ομορφιά ενός ενεργού εξωγήινου σώματος!

Περισσότερα: Απίστευτο βίντεο “ο Κομήτης” μία εκπληκτική οπτική του 67P

To σημείο προσσελήνωσης του Apollo 11 όπως απεικονίζεται από το LRO, με χρονοδιάγραμμα των αστροναυτών και σημειωμένα διάφορα χαρακτηριστικά. Credit: NASA/LROC

Στις 20 Ιουλίου 2019 συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από όταν ο άνθρωπος πάτησε για πρώτη φορά σε έναν άλλο κόσμο.

Αυτή η πρώτη αποστολή στην επιφάνεια της Σελήνης διήρκεσε λιγότερο από μία μέρα και οι Νιλ Άρμστρονγκ και Μπαζ Όλντριν περιηγήθηκαν έξω από τη σεληνάκατο για μόλις δυόμισι ώρες περίπου.

Περισσότερα: Η περιοχή προσσελήνωσης του Apollo 11 όπως φαίνεται σήμερα από το Lunar Reconnaissance Orbiter!

Στις 20 Ιουλίου 1969 ο Νιλ Άρμστρονγκ έγινε ο πρώτος άνθρωπος που πάτησε στο Φεγγάρι. Ο ίδιος ήταν πάντα μετριόφρων για το επίτευγμα, υπογραμμίζοντας τη συνεισφορά των χιλιάδων ανθρώπων που έκαναν την αποστολή δυνατή.

Οι αποστολές Απόλλων κόστισαν σε σημερινές τιμές περί τα 160 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα δισεκατομμύρια αυτά δαπανήθηκαν για τους πυραύλους, τα διαστημόπλοια, τους υπολογιστές, το κέντρο ελέγχου και για τους 400.000 εργαζόμενους που απαιτήθηκαν για να προσεδαφίσουμε μόλις 12 αστροναύτες στη Σελήνη! Η τελευταία αποστολή, το Απόλλων 17, εκτοξεύθηκε το 1972, ενώ οι επόμενες τρεις αποστολές ματαιώθηκαν λόγω κόστους. Το τεράστιο κόστος είναι ο λόγος που οι άνθρωποι δεν έχουμε επιστρέψει στη Σελήνη μέχρι σήμερα. Αυτό θα αλλάξει τα επόμενα χρόνια με το πρόγραμμα Άρτεμις.

Περισσότερα: 50 χρόνια μετά το Απόλλων 11, πότε θα επιστρέψουμε στο Φεγγάρι;

Ο Δίας είναι ο μεγαλύτερος από τους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος, οπότε δεν είναι παράξενο το ότι έχει πολλά φεγγάρια. Παρόλα αυτά ήταν έκπληξη όταν, ένα χρόνο πριν, ο αστρονόμος Scott Sheppard και η ομάδα του ανακοίνωσε την ανακάλυψη δώδεκα νέων φεγγαριών, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε 79.

Τώρα που η ύπαρξη των νέων φεγγαριών επιβεβαιώθηκε ήρθε η ώρα να τους δώσουμε όνομα. Στους πλανήτες (πλην του Ουρανού) τα ονόματα των δορυφόρων σχετίζονται με τον μητρικό πλανήτη σύμφωνα με την αρχαία Ελληνική ή Ρωμαϊκή Μυθολογία. Ήδη στον Δία έχουμε δώσει όμορφα ονόματα όπως Αμάλθεια, Ιώ, Ευρώπη, Καλλιστώ, Λήδα, Ιοκάστη κλπ.

Συνήθως αυτός που τα ανακαλύπτει ένα νέο αντικείμενο προτείνει και το όνομα, μα ο Scott Sheppard και η ομάδα του κάνουν έναν διαγωνισμό και ζητούν από εμάς να δώσουμε ονόματα στα νέα φεγγάρια!

Περισσότερα: Διαγωνισμός: Προτείνετε Ονόματα για τα Νέα Φεγγάρια του Δία

Για την επέτειο των 20 χρόνων του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS) ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) έφτιαξε το παρακάτω time-lapse video, με τη θέα της Γης από τον ISS στη διάρκεια δύο ολόκληρων περιφορών.

Περισσότερα: Η θέα της Γης από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό - video

Το Σεληνιακό Όχημα Yutu 2 έχει αποβιβαστεί από το μητρικό σκάφος Chang'e 4 και διακρίνονται οι ροδιές του στην επιφάνεια της Σελήνης - Credit: CNSA

Στις 2 Ιανουαρίου η αποστολή έγινε η πρώτη που προσεδαφίστηκε στην μακρινή πλευρά της Σελήνης. Η μακρινή πλευρά αναφέρεται μερικές φορές ως "σκοτεινή πλευρά", αν και "σκοτεινή" σε αυτή την περίπτωση σημαίνει "αόρατη" παρά "έλλειψη φωτισμού". Στην πραγματικότητα τόσο η κοντινή όσο και η μακρινή πλευρά της Σελήνης έχουν ίδια διάρκεια ημέρας και νύχτας. Οι επιστήμονες προτιμούν να χρησιμοποιούν τον όρο μακρινή πλευρά για να αποφεύγουν τη σύγχυση.

Περισσότερα: Υπάρχουν Φυτά και Ζώα στη Σελήνη Τώρα - χάρη στην κινεζική αποστολή Chang'e-4

Το 2015 η διαστημοσυσκευή New Horizons μετά από 9 χρόνια διαπλανητικού ταξιδιού εξερεύνησε τον Πλούτωνα και πριν λίγες ημέρες πέρασε δίπλα από την Εσχάτη Θούλη. Η συνάντηση ήταν σύντομη καθώς το σκάφος κινείται με ταχύτητα 14 km/s, μεγαλύτερη από 50.000 km/h. Κατά τη διέλευση συνέλεγε συνεχώς δεδομένα και στη συνέχεια καθώς απομακρύνονταν, έστειλε μήνυμα στη Γη ότι εκτέλεσε τις προγραμματισμένες εντολές και ότι η μνήμη του είναι γεμάτη. Το σήμα ταξιδεύοντας με την ταχύτητα του φωτός χρειάστηκε 6 ώρες ώστε να διατρέξει την απόσταση των 6,5 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων και να φθάσει σε εμάς. Από την απόσταση αυτή ο πομπός ισχύος 12 W του σκάφους μεταδίδει πληροφορίες με ρυθμό 1 kbit/s, που σημαίνει ότι θα χρειαστούν 20 μήνες για να διαβιβαστεί το σύνολο της πληροφορίας. Μετά από κάθε τέτοια συνάντηση ένας καινούργιος κόσμος, που μέχρι πρότινος δεν διακρίνονταν παρά σαν μια κουκκίδα φωτός, αποκαλύπτεται, αποκτά χαρακτηριστικά και προχωρά την έρευνα για την κατανόηση του ηλιακού μας συστήματος.

Περισσότερα: Η Ζώνη του Κάιπερ, ο Πλούτωνας η Εσχάτη Θούλη και άλλα – Kuiper Belt, Pluto, Ultima Thule and more

Το 2018 θα έχουμε τρεις εκτοξεύσεις διαστημικών σκαφών προς τη Σελήνη, μία προς τον Άρη, μία προς τον Ερμή και μία που θα “αγγίξει” τον Ήλιο! Δύο υφιστάμενες διαστημικές αποστολές θα προσεγγίσουν αστεροειδείς, ενώ θα δούμε και την πιο απομακρυσμένη συνάντηση με ένα μικροσκοπικό αντικείμενο της ζώνης του Κάιπερ. Παράλληλα, δεκατέσσερα άλλα διαστημικά σκάφη παραμένουν ενεργά σε διαστημικές αποστολές σε Αφροδίτη, Σελήνη, Άρη, Δία και στον νάνο πλανήτη Δήμητρα (Ceres).

Μερικές από τις διαστημικές αποστολές του 2018:

Περισσότερα: Εξερεύνηση του Διαστήματος - οι διαστημικές αποστολές το 2018

Αύριο Παρασκευή, το διαστημικό σκάφος OSIRIS-REx της NASA θα περάσει πάνω από τον Νότιο Πόλο της Γης, εκμεταλλευόμενο την βαρύτητα και την ορμή της Γης ώστε να αλλάξει την τροχιά του προς έναν κοντινό αστεροειδή που ονομάζεται Bennu (Μπενού). Το OSIRIS-REx εκτοξεύθηκε πριν από ένα χρόνο και θα φτάσει στο Bennu το επόμενο έτος και αφού μελετήσει τον αστεροειδή για δύο χρόνια, θα πραγματοποιήσει ένα χαμηλό πέρασμα το 2020 αγγίζοντας με έναν ειδικό βραχίονα τον αστεροειδή για να συλλέξει πετρώματα, πριν φύγει το 2021 και επιστρέψει το δείγμα στη Γη το 2023. Σίγουρα το OSIRIS-REx θα διανύσει πολύ δρόμο για να φτάσει σε αυτόν το διαστημικό βράχο, αφού ήδη ολοκλήρωσε μία περιφορά γύρω από τον Ήλιο και τώρα επιστρέφει στη Γη για να αλλάξει την πορεία του προς τον στόχο του.

Περισσότερα: Βαρυτική εκσφενδόνιση - αλλαγή πορείας του OSIRIS-REx στο ταξίδι του για τον αστεροειδή Bennu

Ακολουθούν μερικές από τις εντυπωσιακότερες φωτογραφίες που μας έστειλε η διαστημοσυσκευή Cassini - credit NASA

Μετά από δύο δεκαετίες στο διάστημα το διαστημικό σκάφος Cassini πλησιάζει στο τέλος του αξιοθαύμαστου ταξιδιού του, της διαστημικής εξερεύνησης του Κρόνου. Έχοντας ξοδέψει σχεδόν όλο το καύσιμο των προωθητικών πυραύλων, το Cassini θα βυθιστεί στην ατμόσφαιρα του Κρόνου εξασφαλίζοντας ότι δεν θα συγκρουστεί μελλοντικά με κάποιο από τα 62 φεγγάρια του Κρόνου, μολύνοντάς τα με γήινα μικρόβια. Ειδικότερα τον Εγκέλαδο που διαθέτει έναν ωκεανό κάτω από την ολοκληρωτικά παγωμένη επιφάνειά του και τον Τιτάνα με την ενδιαφέρουσα ατμόσφαιρα όπου κυριαρχεί το άζωτο και υδρογονάνθρακες. Να σημειώσουμε ότι το άζωτο κυριαρχεί και στην ατμόσφαιρα της Γης, ενώ οι υδρογονάνθρακες είναι η βάση για τα αμινοξέα που είναι απαραίτητα για να δημιουργηθεί ζωή.

Περισσότερα: Cassini: The Grand Finale - φωτογραφικό αφιέρωμα

Το χρονοδιάγραμμα των τελαυταίων στιγμών του Cassini πριν τη βύθισή του στην ατμόσφαιρα του Κρόνου, την Παρασκευή 15 Σεπτεμβρίου, για την ολοκλήρωση της αποστολής μετά από 20 χρόνια στο διάστημα!

Περισσότερα: Το χρονοδιάγραμμα των τελαυταίων στιγμών του Cassini

Το Curiosity προσεδαφίστηκε στον Άρη τον Αύγουστο του 2012. Από τότε μας έχει στείλει πολλές εντυπωσιακές φωτογραφίες. Τη φωτογραφία της Γης από την επιφάνεια ενός άλλου κόσμου, τα πρώτα διαστημικά self-portraits και αμέτρητες φωτογραφίες που δείχνουν τη γεωλογία και τα επιφανειακά χαρακτηριστικά του κόκκινου πλανήτη. Στις τελευταίες φαίνονται στρώσεις πετρωμάτων με εκπληκτική λεπτομέρεια, λες και απεικονίζουν το Γεωπάρκο Βίκου-Αώου αντί του πλανήτη Άρη. Η ύπαρξη των στρωμάτων υπήρξε εξαρχής ο λόγος επιλογής του συγκεκριμένου σημείου προσεδάφισης. Πρόκειται για τον κρατήρα Gale διαμέτρου 150 km, ο οποίος βρίσκεται στον ισημερινό στη διχοτόμο που χωρίζει τα νότια ανώμαλα υψίπεδα από τις βόρειες επίπεδες πεδιάδες του Άρη. Ο κρατήρας δημιουργήθηκε πριν 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια όταν στον πλανήτη υπήρχαν μεγάλες ποσότητες νερού που σχημάτιζαν λίμνες και ωκεανούς.

Περισσότερα: Εκπληκτικές φωτογραφίες του Άρη από το διαστημικό όχημα Curiosity

Η διαστημοσυσκευή Κασσίνι βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Κρόνο από το 2004, και αποτελεί μία από τις πιο επιτυχημένες διαστημικές αποστολές εμπλουτίζοντας τη γνώση μας για τον γιγάντιο πλανήτη, τους δορυφόρους και τα δαχτυλίδια του. Το Κασσίνι χρησιμοποιεί μια θερμοηλεκτρική γεννήτρια ραδιοϊσοτόπων πλουτωνίου-238, καθώς ο Κρόνος βρίσκεται πολύ μακριά από τον Ήλιο για ηλιακούς συλλέκτες, η οποία μπορεί να παράγει ενέργεια για πολλά χρόνια ακόμη. Όμως σύντομα θα τελειώσει το καύσιμο των πυραυλοκινητήρων, και χωρίς δυνατότητα διόρθωσης της τροχιάς του είναι πιθανό στο μέλλον το Κασσίνι να συγκρουστεί με κάποιο από τα φεγγάρια του Κρόνου με κατάλληλες συνθήκες να φιλοξενούν ζωή, μολύνοντάς τα με γήινα μικρόβια. Για να αποφευχθεί αυτό η NASA αποφάσισε να τερματίσει την αποστολή, και με τις τελευταίες ημέρες να πλησιάζουν πήρε περισσότερα ρίσκα στέλνοντας τη διαστημοσυσκευή σε μία σειρά επικίνδυνων τροχιών, περνώντας πάνω από τον βόρειο πόλο του Κρόνου και βουτώντας στη συνέχεια από το επίπεδο των δακτυλίων ακριβώς έξω από αυτούς.

Περισσότερα: Η αρχή του τέλους για τη διαστημοσυσκευή Κασσίνι στον Κρόνο

«Σούπερ Πανσέληνος» - η μεγαλύτερη Πανσέληνος από το 1948, τη Δευτέρα 14 Νοεμβρίου 2016

Όλοι μας έχουμε απολαύσει το ολόγιομο φεγγάρι να ανατέλλει πορτοκαλοκίτρινο και τεράστιο. Όταν το φεγγάρι βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα φαίνεται αφύσικα μεγάλο πίσω από δέντρα, κτίρια ή άλλα αντικείμενα. Αυτό είναι μια οπτική ψευδαίσθηση, καθώς το φεγγάρι έχει το ίδιο μέγεθος είτε χαμηλά είτε ψηλά στον ορίζοντα, μα αυτό δεν μειώνει την ομορφιά και την ευχαρίστηση που αποκομίζουμε να παρατηρούμε την πανσέληνο να ανατέλλει.

Το μέγεθος της πανσέληνου όμως πράγματι αλλάζει, καθώς η απόσταση της Σελήνης από τη Γη δεν είναι σταθερή.

Περισσότερα: Σούπερ Πανσέληνος